Prolaktin Değeri Kaç Olursa Tümör Olur

Prolaktin, beynin tabanında bulunan hipofiz bezinden salgılanan önemli bir hormondur. Özellikle süt üretimi ve üreme sistemi üzerinde etkili olan prolaktin hormonunun kandaki seviyesinin yükselmesi farklı nedenlere bağlı olabilir. Prolaktin yüksekliği görüldüğünde hastaların en sık merak ettiği konulardan biri ise “Prolaktin değeri kaç olursa tümör olur?” sorusudur.

Prolaktin yüksekliğinin tek başına hipofiz tümörü anlamına gelmediğinin bilinmesi önemlidir. Kullanılan bazı ilaçlar, gebelik, emzirme, stres, tiroid hastalıkları ve farklı sağlık sorunları prolaktin seviyesini yükseltebilir. Bununla birlikte özellikle belirgin ve kalıcı prolaktin yüksekliğinde hipofiz bezinde prolaktinoma adı verilen bir adenomun bulunup bulunmadığı araştırılabilir.

Prolaktin Normal Değeri Kaç Olmalı?

Prolaktinin normal değerleri cinsiyete, gebelik durumuna ve ölçümün yapıldığı laboratuvarın referans aralığına göre değişebilir. Bu nedenle sonuçlar mutlaka testin yapıldığı laboratuvarın referans değerleri dikkate alınarak yorumlanmalıdır.

Prolaktin seviyesinin hafif yüksek çıkması doğrudan tümör bulunduğunu göstermez. Özellikle stresli bir kan alma işlemi bile prolaktin değerinin geçici olarak yükselmesine neden olabilir.

Prof. Dr. Ömür Günaldı, prolaktin yüksekliğinin değerlendirilmesinde yalnızca tek bir laboratuvar sonucunun değil, hastanın belirtilerinin ve gerektiğinde görüntüleme sonuçlarının birlikte ele alınmasının önemini dikkate alarak değerlendirme yapabilir.

Prolaktin Kaç Olursa Tümörden Şüphelenilir?

Prolaktinoma tanısı için herkes açısından geçerli tek bir prolaktin sınırı bulunmaz. Bununla birlikte prolaktin seviyesi yükseldikçe prolaktinoma olasılığı klinik değerlendirmede daha fazla dikkate alınabilir.

Genel olarak 200 ng/mL'nin üzerindeki prolaktin seviyeleri, özellikle prolaktini yükseltebilecek başka bir neden bulunmadığında prolaktinoma açısından güçlü bir bulgu olabilir. Çok yüksek değerler büyük prolaktinomalarla ilişkili olabilir.

Ancak burada önemli bir nokta vardır: Prolaktin 200'ün üzerinde ise kesin tümör vardır şeklinde bir kural yoktur. Benzer şekilde daha düşük prolaktin değerlerinde de küçük bir prolaktinoma bulunabilir.

Bu nedenle prolaktin sonucunun tek başına değerlendirilmesi doğru değildir.

Prolaktin Yüksekliği Neden Olur?

Prolaktin seviyesini yükseltebilecek birçok durum bulunmaktadır. Bunlar arasında:

• Gebelik ve emzirme
• Yoğun stres
• Bazı antidepresan ve antipsikotik ilaçlar
• Bazı bulantı ve mide ilaçları
• Hipotiroidi
• Böbrek veya karaciğer hastalıkları
• Hipofiz sapına baskı yapan oluşumlar
• Prolaktinoma

yer alabilir.

Bu nedenle yüksek prolaktin saptandığında öncelikle yüksekliğin altında yatan neden araştırılır.

Prolaktinoma Nedir?

Prolaktinoma, hipofiz bezindeki prolaktin üreten hücrelerden gelişen ve prolaktinin aşırı salgılanmasına neden olabilen, genellikle iyi huylu bir hipofiz adenomudur.

Prolaktinomalar büyüklüklerine göre genellikle iki grupta değerlendirilir:

• Mikroprolaktinoma: 10 mm'den küçük tümörler

• Makroprolaktinoma: 10 mm veya daha büyük tümörler

Büyük prolaktinomalar çevredeki dokulara, özellikle görme yollarına baskı oluşturabilir.

Prolaktin Yüksekliğinde Hangi Belirtiler Görülür?

Prolaktin yüksekliği kadınlarda ve erkeklerde farklı belirtilere yol açabilir.

Kadınlarda:

• Adet düzensizliği veya adetin kesilmesi
• Gebelik olmadan memeden süt gelmesi
• Gebe kalmakta güçlük
• Cinsel istekte azalma

Erkeklerde ise:

• Cinsel istekte azalma
• Sertleşme sorunları
• Testosteron seviyesinde düşme
• Kısırlık

görülebilir.

Büyük hipofiz tümörlerinde baş ağrısı veya görme alanında bozulma gibi basıya bağlı belirtiler de ortaya çıkabilir.

Prolaktin Yüksekliğinde MR Çekilir mi?

Her hafif prolaktin yüksekliğinde doğrudan MR çekilmesi gerekmeyebilir. Öncelikle testin tekrarlanması, kullanılan ilaçların değerlendirilmesi ve prolaktini artırabilecek diğer nedenlerin araştırılması gerekebilir.

Prolaktin yüksekliği kalıcıysa ve başka bir nedenle açıklanamıyorsa doktor tarafından hipofiz MR'ı istenebilir. MR sayesinde hipofiz bezinde mikroadenom veya makroadenom bulunup bulunmadığı değerlendirilebilir.

Prof. Dr. Ömür Günaldı, özellikle hipofiz bölgesinde tümör şüphesi bulunan hastalarda prolaktin değerlerini, hastanın şikâyetlerini ve hipofiz MR bulgularını birlikte değerlendirebilir.

Prolaktin değeri kaç olursa tümör olur? sorusuna tek bir rakamla kesin yanıt vermek mümkün değildir. Prolaktin seviyesinin belirgin şekilde yükselmesi, özellikle 200 ng/mL üzerindeki değerler, uygun klinik koşullarda prolaktinoma şüphesini artırabilir; ancak tek başına tümör tanısı koydurmaz.

Hafif veya orta dereceli prolaktin yüksekliği ilaç kullanımı, stres, hipotiroidi ve farklı sağlık sorunlarından kaynaklanabilir. Kesin değerlendirme için prolaktin ölçümü, hastanın belirtileri, diğer hormon testleri ve gerektiğinde hipofiz MR'ı birlikte incelenmelidir. Prof. Dr. Ömür Günaldı, hipofiz tümörü şüphesinde hastaya özgü değerlendirme yaparak uygun tanı ve tedavi sürecinin planlanmasına yardımcı olabilir.