Omurga Tümörü Belirtileri: Omurgada Tümör Nasıl Anlaşılır?

Omurga tümörünün en sık belirtisi, gece ya da dinlenirken de devam eden, zamanla artan sırt veya bel ağrısıdır. Tümör büyüyüp sinirlere ya da omuriliğe baskı yaptığında kollarda veya bacaklarda uyuşma, güç kaybı, yürüme güçlüğü ve idrar-dışkı kontrolünde bozulma eklenebilir. Bel ağrılarının çok büyük bölümü kas ve disk kaynaklıdır; ancak ağrının karakteri bazı ipuçları verir ve bu ipuçlarını tanımak erken tanı için önemlidir.

Omurga tümörü nedir?

Omurga tümörü, omurları oluşturan kemikte ya da omurganın içindeki yapılarda (omurilik, sinir kökleri ve zarlar) gelişen anormal doku büyümesidir. Bu yazı ağırlıklı olarak omur kemiğinden kaynaklanan veya kemiğe yerleşen tümörleri anlatır. Omuriliğin kendisinden ya da zarlarından gelişen tümörler için omurilik tümörü yazımıza bakabilirsiniz.

Omurga tümörleri iki ana gruba ayrılır:

• Metastatik (ikincil) tümörler: Başka bir organdaki kanserin omurgaya yayılmasıdır. Yetişkinlerde omurgada görülen tümörlerin en sık nedenidir. Meme, akciğer, prostat, böbrek ve tiroid kanserleri omurgaya en sık yayılan kanserlerdir. Multipl miyelom da omurları sık tutar.
• Primer (birincil) tümörler: Doğrudan omurga kemiğinden ya da çevresindeki dokudan başlar ve daha nadirdir. İyi huylu olanlar arasında hemanjiyom, osteoid osteoma, osteoblastom, dev hücreli tümör ve anevrizmal kemik kisti; kötü huylu olanlar arasında kordoma, kondrosarkom, Ewing sarkomu ve osteosarkom sayılabilir.

Sık sorulan "omurga kanseri diye bir şey var mı?" sorusunun cevabı da buradadır: Omurgada kanser ya başka bir organdan yayılma yoluyla ya da doğrudan kemikten gelişen kötü huylu bir tümör olarak ortaya çıkar. Her omurga tümörü kanser değildir; özellikle hemanjiyomlar çok sık rastlanan ve çoğu zaman hiçbir tedavi gerektirmeyen iyi huylu oluşumlardır.

Omurga tümörü belirtileri nelerdir?

1. Karakteri farklı sırt veya bel ağrısı

Hastaların çoğunda ilk ve çoğu zaman tek belirti ağrıdır. Tümör ağrısını sıradan bel ağrısından ayıran özellikler şunlardır:

• Gece uykudan uyandıran ya da yatınca artan ağrı
• Dinlenmekle, pozisyon değiştirmekle geçmeyen sürekli ağrı
• Haftalar içinde giderek şiddetlenen ağrı
• Belirli bir omurun üzerine bastırınca belirginleşen hassasiyet
• Sırtın orta kısmında (göğüs omurları hizasında) yerleşen ağrı; bu bölgede disk hastalıkları bele göre daha seyrektir

Tümör omuru zayıflattığında hareketle artan, ayağa kalkınca ya da dönünce keskinleşen bir ağrı da ortaya çıkabilir. Bu, omurganın dengesinin bozulmaya başladığını düşündürür.

2. Kola veya bacağa yayılan ağrı ve uyuşma

Tümör bir sinir köküne bastığında ağrı kola (boyun bölgesinde) ya da bacağa (bel bölgesinde) yayılır; karıncalanma ve uyuşma eşlik edebilir. Bu tablo bel fıtığına çok benzediğinden, fıtık sanılan her ağrıda MR'ın dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

3. Güç kaybı ve yürüme güçlüğü

Omuriliğe baskı başladığında bacaklarda ağırlık hissi, merdiven çıkmakta zorlanma, sendeleme ve düşme eğilimi görülebilir. Boyun bölgesindeki tümörlerde ellerde beceriksizlik, düğme iliklemekte ya da yazı yazmakta zorlanma ilk işaret olabilir.

4. İdrar ve dışkı kontrolünde değişiklik

İdrar kaçırma, idrar yapamama ya da dışkı kontrolünün bozulması omurilik veya alt sinir köklerinin ciddi baskı altında olduğunu gösterir. Bu belirti, güç kaybıyla birlikte acil değerlendirme gerektirir.

5. Genel belirtiler

Açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık, gece terlemesi ve halsizlik özellikle metastatik tümörlerde ağrıya eşlik edebilir. Daha önce kanser tedavisi görmüş birinde yeni başlayan sırt ağrısı her zaman ciddiye alınmalıdır.

6. Omurgada şekil bozukluğu

Tümör omurun çökmesine yol açarsa kambur görünüm (kifoz) ya da yana eğrilik gelişebilir. Çocuk ve gençlerde ağrılı, hızla ortaya çıkan bir eğrilik altta yatan bir tümörü düşündürebilir.

Çocuklarda omurga tümörü belirtileri

Çocuklarda sırt ağrısı yetişkinlere göre daha seyrek görülür ve kalıcı, gece uyandıran bir sırt ağrısı mutlaka değerlendirilmelidir. Osteoid osteoma gibi bazı iyi huylu tümörlerde gece artan ve basit ağrı kesicilerle belirgin şekilde azalan ağrı tipiktir. Ağrılı skolyoz, yürüyüşte değişiklik, oyunlardan uzak durma ve sık düşme ebeveynlerin dikkat etmesi gereken işaretlerdir.

Omurga tümörü nasıl anlaşılır?

Tanı; şikâyetlerin dinlenmesi, nörolojik muayene ve görüntüleme ile konur:

• MR (manyetik rezonans): Omurga tümörlerini göstermede en değerli yöntemdir. Tümörün yerini, omuriliğe ve sinirlere baskısını ve yumuşak doku uzanımını ortaya koyar. Gerektiğinde kontrastlı çekilir.
• BT (bilgisayarlı tomografi): Kemikteki yıkımı, omurun sağlamlığını ve cerrahi planlamayı değerlendirmede kullanılır.
• PET-BT veya kemik sintigrafisi: Metastaz şüphesinde vücudun başka bölgelerinde tutulum olup olmadığını araştırır.
• Biyopsi: Tümörün türünü kesinleştirmek için çoğu zaman görüntüleme eşliğinde iğneyle doku örneği alınır. Tedavi planı bu sonuca göre yapılır.
• Kan tahlilleri: Tek başına tanı koydurmaz; ancak multipl miyelom gibi bazı hastalıklarda ve genel durumun değerlendirilmesinde yol gösterir.

Omurga tümörü röntgende çıkar mı?

Düz röntgen erken dönemde çoğu zaman yetersizdir. Kemikteki yıkımın röntgende görülebilmesi için omurun belirgin bir kısmının etkilenmiş olması gerekir; bu nedenle normal bir röntgen omurga tümörünü dışlamaz. Şikâyetler devam ediyorsa ya da yukarıdaki uyarıcı belirtiler varsa MR istenir.

Omurga tümörü tehlikeli mi, öldürür mü?

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur; tehlike tümörün türüne, yerine ve ne zaman yakalandığına bağlıdır. Omurgada tesadüfen saptanan hemanjiyomların büyük çoğunluğu zararsızdır ve yalnızca izlenir. Buna karşılık kötü huylu primer tümörler ve metastazlar hem omurganın sağlamlığını hem de omuriliği tehdit edebilir. Metastatik tümörlerde yaşam süresini asıl belirleyen, kaynağı olan kanserin türü ve vücuttaki yaygınlığıdır; omurgaya yönelik tedavinin amacı ağrıyı kontrol etmek, felci önlemek ve omurgayı sağlam tutmaktır.

Tümörün omuriliğe bası yapması, tedavi edilmezse kalıcı güç kaybına yol açabilir. Bu yüzden nörolojik belirtiler başladıktan sonra zaman kaybetmemek, sonucu en çok etkileyen etkenlerden biridir.

Omurga tümörü nasıl tedavi edilir?

Tedavi kişiye özeldir ve çoğu zaman beyin ve sinir cerrahı, onkolog ve radyasyon onkoloğunun birlikte değerlendirmesiyle planlanır:

• İzlem: Belirti vermeyen, büyüme eğilimi olmayan iyi huylu tümörler düzenli MR kontrolleriyle takip edilir.
• Cerrahi: Omuriliğe veya sinirlere baskıyı kaldırmak (dekompresyon), çökmüş ya da zayıflamış omurgayı vida-çubuk sistemleriyle sabitlemek (stabilizasyon) ve uygun tümörlerde tümörü bütünüyle çıkarmak için uygulanır. Ameliyat sırasında nöromonitörizasyon ile sinir fonksiyonları anlık izlenir.
• Radyoterapi: Özellikle metastatik tümörlerde ağrı kontrolü ve tümör kontrolü için kullanılır. Stereotaktik radyocerrahi gibi yüksek hassasiyetli yöntemler omuriliği koruyarak tümöre yüksek doz verilmesini sağlar.
• Kemoterapi ve hedefe yönelik tedaviler: Tümörün türüne göre onkoloji tarafından planlanır.
• Vertebroplasti / kifoplasti: Tümöre bağlı omur kırıklarında kemik çimentosu verilerek ağrı azaltılabilir ve omur desteklenebilir.

Hangi yöntemin seçileceği; tümörün tipi, omurganın sağlamlığı, nörolojik durum ve hastanın genel sağlığına göre belirlenir. Ayrıntılı bilgi için omurga tümörleri tedavisi sayfamıza göz atabilirsiniz.

Omurga tümörü için hangi doktora gidilir?

Omurga tümörü şüphesinde beyin ve sinir cerrahisi (nöroşirürji) bölümüne başvurulabilir. Omurga cerrahisi ile ilgilenen ortopedi uzmanları da bu hastaları değerlendirir. Tümörün türü belli olduktan sonra tedaviye onkoloji ve radyasyon onkolojisi katılır. Daha önce kanser tanısı almış bir hastada yeni başlayan sırt ağrısı, tedavisini yürüten onkoloğa da mutlaka bildirilmelidir.

Ne zaman acil başvurmalısınız?

Aşağıdakilerden biri varsa beklemeden acile başvurun:

• Kollarda ya da bacaklarda hızla artan güçsüzlük
• Yeni başlayan idrar kaçırma, idrar yapamama veya dışkı kontrolünde bozulma
• Kasık ve kalça çevresinde (oturma bölgesinde) uyuşma
• Kanser öyküsü olan birinde ani başlayan şiddetli sırt ağrısı

Sonuç

Sırt ve bel ağrılarının çok büyük bölümü iyi huyludur ve kendiliğinden ya da basit tedavilerle geçer. Ancak gece artan, dinlenmekle geçmeyen, haftalar içinde kötüleşen ya da güç kaybıyla birlikte görülen bir ağrı omurga tümörü açısından incelenmelidir. Prof. Dr. Ömür Günaldı, Ataköy'deki kliniğinde omurga ve omurilik tümörlerinin tanı ve cerrahi tedavisini planlamaktadır. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; size özel tanı ve tedavi ancak muayene ve görüntüleme sonrasında belirlenebilir.